ამ სტატიაში ხუთ საინტერესო ისტორიას გაგიზიარებთ ჯონ ლევის ახალი წიგნიდან — „გუნდური ინტელექტი: როგორ ახალისებენ ბრწყინვალე ლიდერები გუნდურ სულისკვეთებას“ (Team Intelligence: How Brilliant Leaders Unlock Collective Genius). ბოლო 15 წლის განმავლობაში ლევი აქტიურად სწავლობდა გუნდური მუშაობისა და წარმატებული ლიდერობის საიდუმლოებებს, რისთვისაც ის მჭიდროდ თანამშრომლობდა ნობელის პრემიის ლაურეატებთან, ოლიმპიურ ჩემპიონებთან და Fortune 500-ის წამყვან აღმასრულებლებთან. ლევი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ლიდერების კლუბის, „The Influencers“-ის დამფუძნებელია. მისი წიგნის მთავარი იდეა ასე შეგვიძლია ჩამოვაყალიბოთ: გუნდის წარმატება დამოკიდებულია არა ინდივიდუალურ ტალანტსა თუ ცალკეული „შეუცვლელი ლიდერის“ არსებობაზე, არამედ იმაზე, თუ რამდენად სწორად შევძლებთ გუნდის შიგნით არსებული რესურსების მობილიზებას, მთავარ მიზნებზე ფოკუსირებასა და იმგვარი კულტურის შექმნას, სადაც ადამიანები ერთობლივი ძალისხმევით აღწევენ წარმატებას.

1. რატომ მარცხდება „ვარსკვლავური“ ტალანტი

1980 წელს აშშ-ის ოლიმპიური საკალათბურთო ნაკრები — გუნდი, რომელიც მხოლოდ კოლეჯის სტუდენტებისგან შედგებოდა — საჩვენებელ მატჩებში NBA-ის „ყველა ვარსკვლავის“ გუნდს დაუპირისპირდა. წესით, პროფესიონალებს იოლად უნდა დაემარცხებინათ მოყვარულები, თუმცა რეალობაში სტუდენტებმა ხუთიდან ოთხი მატჩი მოიგეს (ერთ-ერთი 31-ქულიანი სხვაობით). ნაკლებად ნიჭიერმა გუნდმა ვარსკვლავები თანამიმდევრული თამაშისა და გუნდური სულისკვეთების ხარჯზე დაამარცხა.

ბიზნესის სამყაროშიც მსგავსი სურათია. Quibi-იმ — სტრიმინგ-პლატფორმამ, რომელსაც Disney-ს ჯეფრი კატცენბერგი და eBay-ს მეგ უიტმენი ხელმძღვანელობდნენ, თითქმის 2 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია მოიზიდა. თუმცა, საკუთარ თავში ზედმეტად დარწმუნებულმა ლიდერებმა მომხმარებლის უკუკავშირი სრულიად უგულებელყვეს. შედეგად: კომპანიამ რამდენიმე თვეში შეწყვიტა არსებობა.

კიდევ ერთი მაგალითია DaimlerChrysler-ი. 1998 წელს Mercedes-ის მშობელი კომპანიისა და Chrysler-ის გაერთიანება გერმანული ინჟინერიისა და ამერიკული მასშტაბების იდეალურ შერწყმად იქნა აღქმული. რეალურად კი, კულტურულმა შეუთავსებლობამ და ლიდერების ეგოების ბრძოლამ პროცესი ჩაშალა და მილიარდობით დოლარის ზარალი გამოიწვია.

ფსიქოლოგები ამას „ჭარბი ტალანტის პრობლემას“ უწოდებენ. როდესაც ერთ სივრცეში ძალიან ბევრი ვარსკვლავია, თანამშრომლობა ფერხდება და გუნდის პროდუქტიულობა ეცემა. ცალკეული ადამიანების ბუნებრივ ნიჭიერებაზე ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, თუ როგორ მუშაობს გუნდი ერთად. გუნდები იმარჯვებენ არა იმიტომ, რომ მათ საუკეთესო ინდივიდები ჰყავთ, არამედ იმიტომ, რომ მათ საერთო ძალისხმევა აერთიანებთ.

2. მითი იდეალური ლიდერის შესახებ

ათ წელზე მეტია, რაც ლევი ვახშმების სერიას მასპინძლობს. ფორმატი მარტივია, თუმცა უჩვეულო: 12 უცხო ადამიანი ერთად ამზადებს სადილს. ვიდრე სუფრასთან არ დასხდებიან, არავის აქვს უფლება ისაუბროს კარიერაზე ან საკუთარი ვინაობა გაამხილოს. მხოლოდ ჭამის დროს ირკვევა, რომ სტუმრებს შორის არიან ნობელის პრემიის ლაურეატები, ასტრონავტები, ოლიმპიური ჩემპიონები, გლობალური კომპანიების ხელმძღვანელები და „გრემის“ მფლობელი მუსიკოსები.

ასეთ ადამიანებთან ახლო კონტაქტმა ლევი დაარწმუნა, რომ ისინი სრულიად განსხვავდებიან ერთმანეთისგან: ზოგი ინტროვერტია და სიმშვიდეში ფიქრს ამჯობინებს, ზოგი — პირდაპირი და იმპულსური ადამიანია; ზოგს მშვიდი ხასიათი აქვს და ნაბიჯ-ნაბიჯ, მეთოდურად მიუყვება გზას, სხვები კი ქაოსში პოულობენ შთაგონებას. თუ საქმე პიროვნულ თვისებებში არაა, მაშინ რა აქცევს ადამიანს ლიდერად? პასუხი ერთი შეხედვით მარტივია:

„ლიდერები გვიქმნიან ახალი და უკეთესი მომავლის განცდას.“

თუმცა ყველა სხვადასხვანაირად ახერხებს ამას. ამ განცდას რომელიმე კონკრეტული უნარი არ განაპირობებს. შესაძლოა, თქვენ ბრწყინვალედ უმკლავდებით წნეხს, ან ხართ ადამიანი, რომელიც მასშტაბურად აზროვნებს და სწრაფად მოქმედებს. ნუ ეცდებით ყველაფერში თანაბრად გაძლიერებას. სრულყოფილი ლიდერები არ არსებობენ. აღიარეთ თქვენი ძლიერი და სუსტი მხარეები და გამოიყენეთ ისინი ისეთი მიზნის საპოვნელად, რომელსაც სხვებიც სიამოვნებით მიჰყვებიან. სწორედ ეს არის ნამდვილი ლიდერობა.

3. გუნდური ინტელექტის სამი საყრდენი

2000-იანი წლების დასაწყისში Lego სერიოზული კრიზისის წინაშე იდგა. კომპანია იმდენად გაფართოვდა (ვიდეოთამაშები, ტანსაცმელი, თემატური პარკები), რომ დაკარგა ფოკუსი იმაზე, რაც მას განსაკუთრებულს ხდიდა. Lego ვალებში იძირებოდა და გაკოტრების პირას იყო.

სწორედ ამ დროს სათავეში მოვიდა იორგენ ვიგ კნუდსტორპი, McKinsey-ის ყოფილი კონსულტანტი. მას არ დაუწყია „ვარსკვლავი“ აღმასრულებლების დაქირავება ან რადიკალურად ახალი იდეების დევნა, არამედ შექმნა პირობები, რათა არსებულ გუნდს წარმატებისთვის მიეღწია.

კნუდსტორპის მიერ დანერგილი მიდგომა ზუსტად ასახავს იმას, რასაც ლევი გუნდური ინტელექტის სამ საყრდენს უწოდებს:

ერთი იდეის გარშემო გაერთიანება: კნუდსტორპმა გუნდი დააბრუნა Lego-ს მთავარ მისიასთან — კრეატიულობის სტიმულირება თამაშის საშუალებით — და უარი თქვა ყველა მეორეხარისხოვან პროექტზე, რომელიც ამ მიზანს არ ემსახურებოდა.

ბალანსის დაცვა: Lego-ს თანამშრომლებმა ისწავლეს როდის იყო საჭირო ინტენსიური კოლაბორაცია კრიტიკული გადაწყვეტილებების მისაღებად და როდის — დიზაინერებისა და ინჟინრებისთვის შემოქმედებითი თავისუფლების მიცემა.

შიდა ტალანტების გამოვლენა და გაძლიერება: კომპანიას ისედაც ჰყავდა მსოფლიო დონის სპეციალისტები, მაგრამ მათი იდეები ბიუროკრატიასა და გაფანტულ პრიორიტეტებში იკარგებოდა. ამ რესურსების გამოთავისუფლებამ და მათზე აქცენტის გაკეთებამ კომპანიას ძველი დიდება დაუბრუნა.

ინდივიდუალური ტალანტი მნიშვნელოვანია, მაგრამ გუნდის წარმატებას რეალურად განსაზღვრავს ის სისტემა, რომელიც ადამიანების კოორდინაციას, კომუნიკაციასა და არსებული რესურსების მაქსიმალურ ათვისებას უზრუნველყოფს.

4. „სუპერ ქათმების“ პარადოქსი

ათწლეულების წინ, პერდიუს უნივერსიტეტის ბიოლოგმა, უილიამ მუირმა, პროდუქტიულობის შესასწავლად საინტერესო ექსპერიმენტი ჩაატარა ქათმებზე. იმ დროს ყველაზე პროდუქტიულ კვერცხმდებელ ჯიშად „დეკალბ XL“ ითვლებოდა. თუმცა, სელექციონერების ფოკუსირებამ პროდუქტიულობაზე ეს ფრინველები უკიდურესად აგრესიული გახადა. საბოლოო ჯამში, პროდუქტიულობის კიდევ უფრო გაზრდის ერთადერთი გზა სხა ქათმებისთვის რესურსების წართმევა და მათი დაჩაგვრა აღმოჩნდა.

მუირს სჯეროდა, რომ შესაძლებელი იყო ქათმები ერთდროულად პროდუქტიულებიც ყოფილიყვნენ და “გუნდურებიც”. მან აიღო საშუალო მონაცემების მქონე ჯიში და შექმნა 200 საქათმე, სადაც ფრინველები მცირე ჯგუფებად ცხოვრობდნენ. თაობიდან თაობაში ის მხოლოდ იმ ქათმებს აჯვარებდა, რომლებიც ბევრ კვერცხს დებდნენ, მაგრამ ამას სხვებთან კონფლიქტის გარეშე ახერხებდნენ.

ექვსი თაობის შემდეგ მუირმა შეადარა ორი ჯგუფი: „სუპერ ქათმები“ (დეკალბ XL) და მისი შედარებით „მშვიდი“ ფრინველები. შედეგი გამაოგნებელი აღმოჩნდა: მშვიდმა გუნდმა, რომელიც პროსოციალური (ჯგუფზე ორიენტირებული) ქცევისა და პროდუქტიულობისთვის იყო გამოყვანილი, „სუპერ ქათმებს“ დიდი უპირატესობით აჯობა.

როდესაც გუნდს მხოლოდ „ვარსკვლავებით“ აკომპლექტებთ, კონკურენცია ხშირად გუნდურ სულისკვეთებას აზარალებს. სპორტული კვლევებიც ადასტურებს, რომ სუპერვარსკვლავებით გადატვირთული გუნდები ხშირად მოლოდინს ვერ ამართლებენ. იგივე ხდება ბიზნესშიც: კომპანიები, რომლებიც მხოლოდ ცნობილ აღმასრულებლებზე ან ელიტარულ თანამშრომლებზე ამყარებენ იმედს, ხშირად მარცხდებიან, რადგან გუნდური დინამიკა ეგოების ჭიდილში იკარგება. თანამშრომლობა, ნდობა და საერთო მიზანი ბევრად უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე ინდივიდუალური თვისებები.

5. „მაიამი ჰიტი“ და გუნდურობის ძალა

2010 წელს „მაიამი ჰიტმა“ NBA-ის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ხმაურიანი ტრანსფერები განახორციელა. გუნდმა სამი სუპერ-ვარსკვლავი შეიძინა: ლებრონ ჯეიმსი, დუეინ უეიდი და კრის ბოში. პრეზენტაციაზე ლებრონმა ხმამაღლა განაცხადა, რომ გუნდი მრავალ ჩემპიონობას მოიპოვებდა.

თუმცა, ჩემპიონობა ასე მარტივი არ აღმოჩნდა. „ჰიტმა“ საუკეთესო მოთამაშეები კი შეკრიბა, მაგრამ ვერ გაერკვა, როგორ ემუშავათ მათ ერთიანი გუნდის პრინციპით.

ყველაფერი მას შემდეგ შეიცვალა, რაც გუნდს შეინ ბატიე შეუერთდა. ერთი შეხედვით, მისი ყოფნა გუნდში შეიძლება შეუმჩნეველიც კი დარჩენილიყო. ბატიე არ გამოირჩეოდა ეფექტური ილეთებით, არ ხვდებოდა საუკეთესო მომენტების კრებულებში და მისი სტატისტიკაც მოკრძალებული იყო. თუმცა, თანაგუნდელები მას „უსტატისტიკო ვარსკვლავს“ ეძახდნენ, რადგან მას ჰქონდა უნიკალური უნარი — სხვების თამაში ახალ სიმაღლეზე აეყვანა.

ბატიე დაუღალავად სწავლობდა მოწინააღმდეგეებს, ყოველთვის იცოდა, როდის დაეყენებინა იდეალური ბლოკი და საკუთარ თავზე იღებდა ყველაზე რთულ დავალებებს დაცვაში. მას მეტსახელად „ლეგოც“ კი შეარქვეს, რადგან როდესაც ის მოედანზე იყო, დანარჩენი მოთამაშეები უკეთ უკავშირდებოდნენ ერთმანეთს. მისი დამსახურებით ლებრონმა, უეიდმა და ბოშმა თავიანთი ტალანტის მაქსიმალურად გამოვლენა შეძლეს, რასაც ზედიზედ მოპოვებული ჩემპიონობა მოჰყვა.

ნუ ეძებთ მხოლოდ სუპერვარსკვლავებს. დააფასეთ ის ადამიანები, რომლებიც გუნდურ სულისკვეთებას ახალისებენ, ნდობას იწვევენ და გუნდის პოტენციალს რეალურ შედეგად აქცევენ. სწორედ ასეთი ადამიანები წარმოადგენენ წარმატების საიდუმლოს.